• Hafan
  • Amdanai
  • Y wasg
  • Areithiau
  • Lluniau
  • Ffilmiau
  • Dolenni i wefannau eraill
  • Cynhadledd Wanwyn Plaid Cymru 2007

    Mae Plaid Cymru wedi dweud erioed bod Cymru yn gymuned o gymunedau. Ein cymunedau sydd yn rhoi cymeriad ac enaid a chryfder i ni fel cenedl. Fel rhywun syn cynrychioli Cymru gyfan yn Senedd Ewrop rwyn gwybod hynny yn dda.

    Beth yw hanfod cymuned? Cartrefi, gwaith, cyfleusterau fel siopau a swyddfeydd post, ysgolion, gwasanaethau iechyd, trafnidiaeth. Ond yn fwy na dim pobl. Nawr, wrth deithio o gwmpas Cymru, rydw in cwrdd a phobl syn brwydro i gadw gwasanaethau er mwyn achub eu cymunedau. Pobl syn yn ymgyrchu i gadw ysgolion ac ysbytai ar agor; i gael tai a gwaith lleol ar gyfer eu plant; i atal tomenni sbwriel; i gael buddsoddiad i gryfhau yr economi lleol. Mae pobl syn byw yng nghefn gwlad, yn y cymoedd, yn y trefi ac yn y dinasoedd yn brwydro yn erbyn polisiaur llywodraeth Llafur sydd eisiau canoli popeth a chanoli gwasanaethau yn fwy na dim. O dan gynlluniau canoli Llafur mae swyddfeydd post, ysgolion, llysoedd ynadon, swyddfeydd trethi, gorsafoedd ambiwlans, gorsafoedd tan a llawer mwy wedi eu cymryd i ffwrdd.

    Mae pobl y cymoedd a phobl cefn gwlad yn cael yr un profiad dirywiad. Os ydych chin byw o fewn tafliad carreg i Gaerdydd neu ochr arall y wlad, yr un stori.

    Maen ddarlun negyddol iawn. Mae Llafur yn dweud ein bod nin siarad Cymru lawr. Na, dydn ni ddim. Rydyn nin siarad eu llywodraeth nhw lawr. Mae na fyd o wahaniaeth. Mae miliynau o bunnau wedi dod i Gymru achos bod gyda ni rhai or cymunedau tlotaf yn Ewrop i gyd. Ar ol chwe mlynedd beth ddigwyddodd? Roedd lefel y tlodi wedi cynyddu! Pwy syn gyfrifol am hynny? Llafur. Ac maen nhwn haeddu pob beirniadaeth. Mae pobl Cymru wedi cael digon or un hen Llafur blinedig.

    Pwrpas llywodraeth yw sicrhau gwasanaethau angenrheidiol o safon da i bobl. Sicrhau cymunedau llwyddiannus. Galluogi pobl i gyrraedd eu potensial llawn. Dyna pam mae ffocws Plaid Cymru ar ein cymunedau. A dyna beth fydd ffocws llywodraeth Plaid Cymru hefyd. Mae gyda ni weledigaeth i Gymru gyfan. Gweledigaeth sydd wedii greu trwy weithio gyda phobl trwy Gymru a chael ein ysbrydoli gan bobl Cymru. Rydyn nin gweld tu hwnt i waliaur Cynulliad ym Mae Caerdydd.

    Doedd datganoli ddim yn golygu datganoli grym i Gaerdydd ond datganoli grym in pobl.

    Mae aelodau Plaid Cymru yn siarad ar ran eu hetholwyr nhw yw llais pobl yn y Cynulliad nid llais y Cynulliad yng Nghymru.

    Rydyn nin sefyll ochr yn ochr ar bobl sydd yn ymgyrchu i gadw gwasanaethau lleol. Mae gennym yr un blaenoriaethau. Ac mewn llywodraeth byddewn yn gweithio law y llaw gydar bobl hynny i ddatblygu ein gweledigaeth, i wireddu ein polisiau, i wneud gwahaniaeth.

    Maen bryd i wneud gwahaniaeth! Ac nid ni yn unig syn dweud hynny. Mae pobl mewn cymunedau ar hyd a lled y wlad hefyd yn dweud hyn. Maen nhw wedi blino ar y troelli neur spin, wedi blino ar yr addewidion a dorrwyd, wedi blino ar hen Lafur - a Llafur Newydd.

    Rwyf wedi gweld y siom ar tor-calon a ddaw wrth gau ysgol. Pan gaeodd Ysgol Babanod Blaenclydach yn y Rhondda, fe grwyd bwlch enfawr ar ei hl yn y gymuned. Gadawyd y rhieni ar plant, a roddodd bopeth mewn i ymgyrchu er mwyn cadwr ysgol ar ganolfan ieuenctid ar agor yn hynod siomedig an methun lan a deall pam na wnaeth y llywodraeth wrando. Ceir effaith ofnadwy o fawr ar fywydau pobl pan maer Blaid Lafur yn gwneud y penderfyniadau hyn. Nid adeilad yn unig oedd hi ond cymuned yn ei hun - cymuned hapus a oedd yn ffynnu. Nawr mae hi wedi mynd ac fe werthwyd yr ysgol gan gyngor Rhondda Cynon Taf mewn arwerthiant a gynhaliwyd mewn gwesty pedair seren yn Llundain, ynghyd llawer o dir arall y Rhondda er mwyn gwneud mwy o elw na thrwy ei werthu yn lleol am brisiau lleol.

    Ac wrth gwrs, ffatri Burberry yn Nhreorci sydd ar fin cau gyda cholled o dros 300 o swyddi. Bu ymgyrch anferth, ond bydd y swyddi yn mynd i Asia lle y gallant wneuthuro am ffracsiwn or gost. Rydyn ni wedi gweld hyn yn digwydd gymaint o weithiau a bydd yn parhau i ddigwydd o dan y llywodraeth hon. Rhoddir yr argraff i ni rywsut nad oes gan y llywodraeth Lafur unrhyw reolaeth dros ddigwyddiadau fel hyn. Gwelwn ddagrau ffug nifer o wleidyddion y Blaid Lafur. Ond pam nad oes gyda nir rheolau mewn grym sydd yn amddiffyn gweithwyr fel sydd gyda nhw mewn rhannau eraill o Ewrop - cyfreithiau fyddain rhwystro cwmnau rhag cyhoeddi yn sydyn eu bod am symud allan? Oherwydd bod y llywodraeth Lafur wedi eu gwanhau hyd at y pwynt mai rhith ymgynghoriad yn unig a geir gydar gweithwyr - dyw hynny ddim yn ymgynghoriad iawn o gwbl. Pam nad oes gyda ni bolisau cyfrifoldeb cymdeithasol sydd yn ymrwymo cwmnaun gyfreithiol au gwneud yn gyfrifol am y cymunedau maen nhwn gweithio yn eu plith? Oherwydd bod y llywodraeth Lafur yn ei herbyn. Maen nhw wedi hyrwyddo a chefnogi globaleiddio ar cyfan a ddaw gydag ef. Dydyn nhw ddim wedi amddiffyn ein cymunedau.

    Rwy wedi byw yn y Rhondda drwy fy mywyd ac wedi gweld gydan llygaid fy hun yr hyn a wnar gwaedlif o swyddi a gwasanaethau or cymoedd in cymunedau. Pan sefydlwyd y Cynulliad Cenedlaethol, faswn i byth wedi credu y bydden i erioed yn clywed cymaint o bobl yn dweud nad ydyn nhw n teimlo eu bod yn cyfrif, nad ydyn nhwn bwysig au bod wedi cael eu hanghofio. Does dim syndod fod cymaint yn dweud nad ywr Cynulliad wedi gwneud gwahaniaeth iddyn nhw. Wrth gwrs, nid y Cynulliad sydd ar fai ond y llywodraeth sydd yn ei redeg. Yr un llywodraeth ag sydd gyda ni yn Llundain - a gyda chymorth y Toraid - an cymerodd i ryfel yn Irac ac sydd yn gwario biliynau o bunnoedd ar arfau niwclear newydd. Beth bynnag fyddan nhwn ei ddweud, maen nhwn dangos eu blaenoriaethau drwy eu gweithredoedd.

    Mae gyda ni flaenoriaethau gwahanol. Ac rydym yn dangos hyn drwy gyfrwng ein gweithredoedd an polisau. Rwyn credu bydd y gair Cyffrous yn cael ei ddefnyddio drwy gydol y gynhadledd hon. Maen adlewyrchu sut rydym yn teimlo am yr her syn ein hwynebu yn ystod y misoedd ar blynyddoedd i ddod. Gallwn fod yn hyderus ein bod yn dweud yr hyn mae pobl Cymru wedi dweud wrthym ni oherwydd ein bod wedi gwrando arnyn nhw ac yn parhau i wrando arnyn nhw. Mae Plaid Cymru yn blaid ir gymuned, nid plaid Bae Caerdydd. Gweithiwn drosoch chi, eich cymuned ac i Gymru.

    Rydym yn awyddus i bobl deimlo cyffro ynglyn r llywodraeth newydd yn y Cynulliad. Hoffwn greu Cymru newydd, hyderus, byrlymog lle mae pob person yn bwysig a lle gall pob un person wneud gwahaniaeth. Oherwydd maen bryd.

    Photo: Jill Evans