Aelodau Seneddol Ewropeaidd y Gwyrddion/EFA i wynebu Monsanto, Cheminova ac Awdurdod Diogelwch Bwyd yr UE yn y Llys
Tryloywder Glyffosad
12fed o Fedi 2018

Caiff gwrandawiad cyhoeddus ei gynnal o flaen Llys Cyfiawnder Ewrop mewn achos a gafodd ei ddwyn gan 4 ASE Gwyrddion/EFA yn erbyn Awdurdod Diogelwch Bwyd yr UE - EFSA ac am iddi wrthod caniatáu mynediad cyhoeddus i astudiaethau allweddol ynglyn ag effeithiau glyffosad ar iechyd dynol. Cefnogir EFSA yn yr achos llys gan gwmnďau Monsanto a Cheminova, a bydd eu cyfreithwyr yn siarad yn yr achos yn Lwcsembwrg. Caiff y gwrandawiad ei gynnal ar Fedi 13 am 14:30 ac mae’n agored i unrhyw un sydd yn dymuno mynychu.

Cafodd yr astudiaethau eu cynnal ar lygod mawr a llygod gan gwmnďau fel Monsanto a Cheminova ac fe gafodd y canlyniadau eu cyflwyno i EFSA fel rhan o’r broses cymeradwyo ar gyfer glyffosat - proses sydd wedi denu llawer o feirniadaeth (yn arbennig o gyfeiriad Senedd Ewrop) ac mae hwn nawr yn destun ymchwiliad dwfn gan bwyllgor ymchwilio arbennig a sefydlwyd gan Senedd Ewrop er mwyn asesu gwendidau’r system gymeradwyo ac i argymell diwygiadau penodol.

Un o brif broblemau’r system gymeradwyo yw bod yna wrthdaro buddiannau cynhenid oherwydd mai’r un cwmnďau sydd â diddordeb mewn gwerthu eu cynnyrch yw’r un rhai sydd yn gyfrifol am gynnal yr astudiaethau gwyddonol i brofi bod eu cynnyrch yn ddiogel. Pe na bai'r astudiaethau yma ar gael i’r cyhoedd, yna does dim modd i ni fod yn sicr bod yr wyddoniaeth tu ôl i’r astudiaethau hyn yn gywir neu beidio. Dyna yn ei hanfod yw’r rheswm dros achos llys y Gwyrddion/EFA v EFSA, Monsanto a Cheminova.

Mae’r defnydd a wneir o Lyffosad mor eang fel y gellir dod o hyd i olion ohono yn ein gwin, cwrw, bwyd ac ie - hyd yn oed yn ein troeth. Dim ond yr wythnos ddiwethaf, gorchmynnwyd Monsanto gan lys yn yr UDA i dalu 289 miliwn doler (UDA) mewn iawndal i ofalwr caeau a gyhuddodd Monsanto o fod wedi peri iddo ddatblygu math o gancr o’r enw lymffoma ddi-Hodgkin o ganlyniad i’w ddefnydd o’r cynnyrch glyffosad, RoundUp.

Mae achos llys tebyg a lansiwyd yn yr Unol Daleithiau gan filoedd o ffermwyr sydd yn cyhuddo RoundUp Monsanto o achosi cancr, yn parhau o hyd; ond cafodd y byd ei synnu gan y dogfennau a wnaed yn gyhoeddus o ganlyniad i’r achos hwnnw - dogfennau a elwir erbyn yn ‘Bapurau Monsanto’. Dangosodd yr hyn a ddatgelwyd ym Mhapurau Monsanto sut geisiodd Monsanto ymyrryd â newid canlyniadau astudiaethau gwyddonol a gwyro rheoleiddwyr tuag at gymeradwyo eu cynnyrch â glyffosad yn sylfaen iddyn nhw, gan gynnwys ysgrifennu astudiaethau ffug ac yna darbwyllo academyddion i’w llofnodi ac esgus mai nhw a’u hysgrifennodd. Gwyliwch ein rhaglen ddogfen fach amdano isod.

O ran egwyddor, credwn y dylai’r astudiaethau gwyddonol a ddefnyddiwyd i werthuso effeithiau plaladdwyr fod yn gyhoeddus bob tro. Ond anghytuno’n llwyr wna EFSA, Monsanto a Cheminova. Eu dadl yw y byddai buddiannau masnachol y cwmniau yn cael eu niweidio pe bai’r astudiaethau hyn yn cael eu cyhoeddi; ac maen nhw’n honni nad oes yna fudd cyhoeddus yn yr astudiaethau hyn a allai gyfiawnhau gwyrdroi’r niwed hwn - yn gryno, eu dadl yw bod buddiannau masnachol yn fwy pwysig na hawliau’r cyhoedd i wybod am oblygiadau ac effeithiau (iechyd) glyffosad.

Maen nhw hefyd yn honni na ellir trin yr astudiaethau glyffosad gael eu dosbarthu fel allyriannau i’r amgylchedd oherwydd bod y dosau a ddefnyddir yn yr astudiaethau yn “afrealistig”. Defnyddir y ddadl yma ganddyn nhw oherwydd byddai’r cyfreithiau rhyngwladol a chyfreithiau’r UE ar gael mynediad i wybodaeth amgylcheddol yn eu gorfodi i gyhoeddi’r astudiaethau, hyd yn oed pe bai buddianau masnachol yn cael eu niweidio. Rydym yn dadlau bod glyffosad o ran ei natur yn allyriad i’r amgylchedd ac felly, dylai astudiaethau a ddefnyddir fel rhan o’r broses reoleiddiol i gymeradwyo’r sylwedd ar y farchnad hefyd gyfrif fel gwybodaeth amgylcheddol.

Byddwn yn sicr o’ch diweddaru, felly cadwch olwg yma am fwy, ac os na allwch chi ddod i Lwcsembwrg, yna byddwch cystal ag ymuno â ni drwy facebook live ar Fedi 13 am 17:00.

Diwedd.

Nodiadau

Ffilm: Monsanto’s Toxic Tricks.

Llun: Jill Evans